Bütün şirketler çalışanlarına eğitim veriyor ve bu işe para yatırıyorlar. Peki bu eğitim bir işe yarıyor mu, bu yarar ölçülebilir mi? ABD’deki ROI Enstitüsü’nün kurucusu Jack Phillips’in geliştirdiği ölçme yöntemi, şimdi Türkiye’ye geldi. Management Centre Türkiye (MCT) ile bir ortaklık anlaşması imzalayan ROI’nin hedefi 10 yılda Türk firmalarının yüzde 30’una ulaşmak.
ROI metodolojisini 30 yıl önce geliştiren ROI Enstitüsü’nün kurucusu Dr. Jack Phillips bu yöntemle İK uygulamalarının ve çalışanlara verilen eğitimin sonuçlarını ölçüyor.
Jack Phillips, çalışanlara verilen eğitimdeki en önemli sorunu şöyle anlatıyor: “Şirketler pekçok danışmanlık hizmeti alıyor, eğitimler düzenliyor ama bunun işe olan katkısını bulabilmek çok zor. O nedenle bütçeler kısıtlandığında ilk giden insan kaynakları ya da eğitim bütçeleri oluyor. Çünkü IK bazen neyi niye yaptığını anlatamayabiliyor. Bizim yöntemimiz bunun ölçülmesi için bir araç.”
Jack Phillips, yöntemini şöyle anlatıyor: Önce bir araştırma yapılarak şirket çalışanlarına ne tür eğitimler verilmesi gerektiği ve ne tür faydaların alınabileceği belirleniyor. Eğitim verildikten sonra da çalışanların bu eğitime verdikleri tepki, öğrenip öğrenmedikleri ve öğrenilenlerin ne ölçüde işe aktarıldığı saptanıyor. Bunun için anketler, formlar doldurtuluyor, yöneticilerle konuşuluyor. Daha sonra verilen bu eğitim veya İK uygulmalarının işe olan katkısı ölçülüyor. Bu katkı satış ve pazarlama faaliyetlerinde artış olarak ortaya çıkabileceği gibi müşteri memnuniyetinde de bir artış olarak ortaya çıkabiliyor. Son aşamada ise bir formülle eğitimin işe olan etkisi parasal olarak saptanıyor. Mesela bir İK uygulaması için x birim harcandı diyelim, iş sonuçları da y olsun. X’in y’ye etkisini ROI hesaplama formülü ile saptanıyor.

DİĞER FAKTÖRLER NE OLACAK?
Peki, şirketin elde ettiği iyi sonuçlar eğitimden mi kaynaklandı, yoksa başka etkenler mi rol oynadı? Jack Phillips, bunun bir kıyaslama yöntemi ile belirlendiğini söylüyor: “Belki o anda şirket belli bir yatırıma girmiştir, yeni elemanlar alacaktır veya aynı zamanda bir oryantasyon programını da devreye sokmuştur. Dolayısıyla elde edilen iyi sonuçlar neye bağlı, eğitime mi bağlı? Yoksa zaten iyi insanlar alındı, o yüzden mi verimlilikte bir artış oldu? Bu da kontrol grupları oluşturularak belirleniyor. Daha önce eğitim almış ve oryantasyondan geçmişler ile yeni alınıp oryantasyondan geçenler karşılaştırılıyor. Yöneticilerin tahminleri alınıyor. Dış nedenler bu şekilde eleniyor.”
ROI metodolojisinin ABD’de kullanım oranı yüzde 20’yi buluyor. Singapur ve İrlanda en yüksek yüzdelere sahip ülkeler. Bunun nedeni her iki ülkenin de çok küçük olması ve hükümetlerin desteklemesi. ROI yakın zamanda bu iki ülkede metodolojinin kullanım oranının yüzde 50-60’a yükselmesini bekliyor. En az kullanım ise İtalya ve Fransa’da. Phillips “Bu kültürel bir şey” diyor. “Çünkü bu sistem Amerika’da geliştirildi ve bu nedenle bu onlar için çok heyecan verici değil. Eğer İtalya’da bir araştırma yaparsanız yüzde 10’dan daha az kullanım oranı olduğunu göreceksiniz.”

TÜRKİYE’DE HEDEF YÜZDE 30
Türkiye’de 6 ay önce MCT ile bir ortaklık anlaşması imzaladıklarını belirtiyor Phillips: “Türkiye’ye danışmanlık hizmeti vermek ve aynı zamanda bu ölçümlemeleri yapabilmek amacıyla geldik. Çok kurumsallaşmış ve İK uygulamalarını çok iyi düzeyde yapan firmalar var. Biz onların da işe olan katkılarının ölçülebileceğine inanıyoruz. Ben inanıyorum ki önümüzdeki 10 yıl içinde Türkiye’de firmaların yüzde 30’u bu sistemi uyguluyor olacak.”

***ROI metodolojisi Dr. Jack Phillips 30 yıl önce geliştirdi. ROI Enstitüsü ise danışmanlık hizmeti vermek amacıyla 1993’te kuruldu. 44 ülkede faaliyet gösteren ROI, 2006 sonuna kadar 15 ülkede daha faaliyete geçecek. Phillips’in biri Türkçe olmak üzere 25 dile çevrilmiş pek çok kitabı bulunuyor.
Burcu ÖZÇELİK, Hürriyet İK, 26, 02, 2006