Özelleştirme Türkiye de ilk başladığında şu sözü çok duyardık: Devlet, işletmelerini özelleştirsin, kendi asli görevlerine eğitim, sağlık, güvenlik, yargı dönsün. Şimdi özel sektör için de aynı şey söyleniyor: Şirketler yemek, güvenlik, ofis yönetimi, temizlik, ulaşım, bilgi işlem, avukatlık vb. işlerini özelleştirsin, asli işlerine yoğunlaşsın. Bu hizmetleri veren şirketlere eskiden “taşeron” denirdi. Şimdi başlıbaşına bir sektör oldular. Outsourcing dışarıdan karşılanan hizmetler sektörü Türkiye de çok büyüdü, dallandı budaklandı.

İNSAN KAYNAKLARI
İnsan kaynakları hizmetlerini dışarı veren firmalar artıyor. Adecco nun Genel Müdürü Pembe Candaner, gelecekte İK departmanında outsource hizmeti kullanmayan tek bir kurumsal firmanın kalmayacağını söylüyor. Adecco, müşterilerinden gelen talepler doğrultusunda, resepsiyonistten, satış temsilcisine, bilgi giriş elemanından, call center ve parekende elemanına kadar her pozisyonda outsource hizmeti sunuyor. Bu hizmetler genelikle firmaların talebine göre 3-6 aylık dönemsel sürelerde veriliyor. Candaner. “Firmalar bir kişiden değil kurumdan hizmet alabiliyor. Bir iş için istihdam ettiğiniz eleman hastalanabilir, izne çıkabilir ancak işin beklemeye tahammülü yoktur. Bu nedenle outsource hizmetler iş devamlılığını ve kalite artışını sağlar.”
BİLİŞİM Bir şirkette kullanılan faks, fotokopi, ofis cihazlarının bakım ve yönetimi, şirketin müşterilerine gönderdiği dokümanların üretilmesi, gönderilmesi ya da dijital bir ortamda saklanması gibi faaliyetler IT departmanının iş tanımları arasında. Ama bu hizmetler dışarıya yaptırılıyor ve bu sayede şirketin IT departmanı kendi işine odaklanıyor. Şirketler bu iş için, kendi bünyelerinde o işin uzmanı firmaların eleman ve ekipmanlarını kullanıyorlar.
Örneğin Xerox elemanlarının yarısı 200 civarında , müşterilerin tesislerinde çalışıyor. Şirketin yeni uygulaması olan “e-muhaberat hizmeti” ilginç bir örnek. Şirketlere gelen her türlü evrağı, kuruma girdiği anda elektronik ortama aktarıyor ve kurumdaki ilgili kişilere ulaştırıyorlar. Bu da zamandan tasarruf sağlıyor.
Xerox Türkiye Global Hizmetler Pazarlama Müdürü Nevcihan Matur, bu yıl Türkiye de outsourcing pazarının geçen yıla göre yüzde 30 büyüyeceğini tahmin ediyor: “Kurumlar için gittikçe karmaşıklaşan bilgi işlem alt yapılarının, doküman akışının ve belge güvenliğinin kontrol edilmesi ihtiyacı, dış kaynak kullanımını artıracak.”

YABANCI YÖNETİCİLERE UYUM HİZMETİ
Eskiden İK departmanının işi olan yabancı yöneticilere danışmanlık hizmeti de dışarıya veriliyor. Bu alanda faaliyet gösteren ECRS Turkey kurucularından Ender Arkun, “Gelen yabancı yönetici sayısının artması ve insan kaynakları departmanının kendi işleriyle meşgul olmaları bu hizmetlerin dışarı verilmesini gündeme getirdi” diyor.
Şirketin hizmeti, yabancı yöneticilerin Türkiye ye gelmeye karar verme aşamasında başlıyor. Çalışma ve oturma izinleri, eşyalarının taşınması, çocuklarının okullarının organize edilmesi ve oturacakları evlerinin araştırılması gibi hizmetler bir rapor halinde sunuluyor. Yabancı yönetici Türkiye ye ulaştığı anda havaalanında karşılanıyor. Kendi evi hazırlanana kadar kalacağı otele götürülüyor, sosyal hayatı organize ediliyor, evine yerleştiriliyor, çocuklarına okul bulunuyor ve Türkiye de ayrılana kadar her türlü ihtiyacı karşılanıyor. Hizmetin ücretini yöneticinin geldiği ülkedeki genel merkez karşılıyor; bazen yöneticiler firmaya doğrudan ödüyor.

OFİS HİZMETLERİ
Şirketlere ofis hizmeti sunan Regus, 60 ülkede faaliyet gösteriyor. 120 bin müşterisi, çalışmaya hazır 100 bin ofisi var. İstanbul da Beybi Giz Plaza da ve Ankara da hizmet veriyor. Üçüncü merkezleri ise Levent Kanyon da olacak. Regus İstanbul Genel Müdürü Korhan Ülger, ofis outsource etmenin avantajlarını şöyle sıralıyor: “Müşterimiz sadece ofis kirasını ve servisleri ödüyor. Bina giderleriyle ilgilenmiyor. Maliyetler düşüyor, üstelik prestijli bir ofis ortamında çalışmak verimi artırıyor. Ekstra bir ücret ödeyerek sekreterlik desteği de alabiliyorlar.”
Ofis ücretleri, aylık minimum 1500 dolardan başlıyor; kaç kişilik olacağına, telefon, faks vs hizmetlere göre değişiyor. Ofis kiralama süreleri bir saatten başlayıp 2-3 seneye kadar çıkabiliyor.
Ülger ofis hizmeti talep eden müşterilerinin son dönemde arttığını söylüyor: “Yurt dışından firmaların proje ekipleri Türkiye ye gelip araştırma yapıyorlar. Sıfırdan iş kurmaya çalışanlar var, yeni kurulmuş, kendine yerleşik adres bulana kadar gelenler var, prestijli bir ofiste olmayı tercih edenler var.”

CATERING
Outsourcing ilk yemekle başladı. Catering sektörü o kadar büyüdü ki alt uzmanlık dalları oluştu. Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı Sibel Gökbulut, artık hastane, okul, fabrika işçileri ya da bir plazadaki beyaz yakalı çalışanlara farklı yemek hizmeti verilmesi gerektiğini söylüyor. Sofra 480 kuruluşta 6 bin 500 çalışanıyla her gün 230 bin kişiye toplu yemek hizmeti sunuyor. Bir diğer büyük catering firması Sardunya Catering Grubu ise 3 bin çalışanı ile gerek şirketlerin mutfaklarını devralıp işletiyor gerekse kendi mutfağında ürettiği yemeği şirkete ulaştırıyor. Sektörde 5 bin firmanın olduğunu ve 3 bininin İstanbul da bulunduğunu, ancak çoğunun kayıtsız faaliyet gösterdiğini söyleyen Sardunya Kalite Güvence Direktörü Ferhunde Atalar “Catering sektörü henüz istenilen profesyonel düzeyde değil” diyor.

GÜVENLİK
En çok güvenlik hizmeti talep edenler havaalanları, limanlar, fabrikalar, bankalar, alışveriş merkezleri, hastaneler, üniversiteler, kamu kuruluşları ve oteller. Tepe Özel Güvenlik Eğitim Kurumları, Aralık 2004 ten beri 5 bin kişiye 90 saatlik silahsız 16 gün ve 120 saatlik silahlı 20 gün eğitim verdi. İş Geliştirme ve Teklif Uzmanı Evren Tüfekçioğlu, 5188 sayılı yasa yürürlüğe girmeden önce sektörde yaklaşık 1000-1500 özel güvenlik şirketi ve 150 binin üzerinde özel güvenlik personeli bulunduğunun tahmin edildiğini, yasanın yürürlüğe girmesiyle “Özel Güvenlik Faaliyet İzin Belgesi”ne sahip 600 ün üzerinde şirketin mevcut olduğunu söylüyor.

SPOR MERKEZİ HİZMETİ
Birçok şirketin merkez binasında kendi elemanlarının faydalanması için spor merkezi bulunuyor. Bu merkezin işletilmesi dışarıya verilebiliyor. Örneğin spor ve sosyal aktivite hizmeti veren Center Dış Ticaret 2002 de Siemens in önce spor merkezlerinin işletmesini, 2004 te de aynı şirketin sosyal kulüp işletmesini üstlendi. Aynı yıl IBM Turk de fitness merkezi işletmesini Center Dış Ticaret e verdi.
Center Dış Ticaret in sahibi Julide Sonat “Her kuruma ihtiyaçlarına göre, bir anlamda butik hizmet veriyoruz. Elemanların tamamı bizim kadromuzda; eğitmenlerimiz Spor Akademisi mezunu, her biri ayrı bir alanda uzman.”
Sonat, senelerdir büyük firma ve bankalara fitness ekipmanı sattıklarını, ama ekipmanların bu şirketlerde tam randımanla işlemediğini, o nedenle işletmecilik hizmeti de vermeye başladıklarını söylüyor. “Türkiye de sektöre çok yeni. Bu hizmeti firmalara çok iyi anlatabilmeniz ve sonuçları göstermeniz lazım.”

ULAŞIM
Araba kiralama firmalarının da müşteri portföylerinin çok ciddi bir kısmını kurumsal müşteriler oluşturuyor. Çünkü hiçbir şirket kullanacağı otomobilleri satın almak, sonra da bakımıyla uğraşmak istemiyor. Türkiye de yüzlerce otomobil kiralama firması var ama büyüklerin sayısı 10 u geçmiyor. Filo kiralama sektörünün bu yıl yüzde 30 büyümesi, araç sayısının 75 bine dayanması bekleniyor.
Intercity Genel Müdür Yardımcısı İlkin Göker, araç parklarının yüzde 95 ini kurumsal firmalara filo olarak kiralandığını söylüyor. 250 çalışanı ve 10 bin araçtan oluşan filosu olan Intercity den genellikle üst düzey yöneticiler ve satış elemanları araç talep ediyor. “Aylık ödemeler sayesinde maliyetler sabitleniyor. Intercity nin keseceği aylık kira faturasının gider yazılabilmesi, vergi avantajı sağlıyor. Periyodik servis, bakım-onarım ve diğer zorunlu ödemeler sigortalar, vergi pulları, egzos muayene pulları, fenni muayeneler vs bizim tarafımızdan yapılıyor, şirket vakit kaybetmiyor. Otomobilin çalınması, kaza ya da bakımın uzaması halinde ise yerine başka bir otomobil tahsis ediliyor.”
Türkiye de 40 ofis ve 1500 otomobille hizmet veren Europcar Türkiye nin Genel Müdür Yardımcı Serdar Telci ise son yıllarda kurumsal müşterilerinin artığını söylüyor. Telci, “İlaç, dayanıklı tüketim, bilişim, hizmet, sağlık, sigorta ve bankacılık bu konuda başı çekiyor” diyor.

Bütün hizmetler tek bir şirketten
RGS Group, güvenlik, temizlik, bordrolama, sosyal hizmet elemanı temini, teknik bakım hizmetleri ve tesis yönetimi alanlarında şirketlere hizmet veren bir şirket. Toplam 4 bin 900 elemanı var. Müşterileri arasında büyük holdingler, alışveriş merkezleri, otel ve tatil köyleri, sanayi kuruluşları, hastaneler, orta boy aile şirketleri var. RGS Group Genel Koordinatörü Cengiz Sezgin, “ABD ve Avrupa’daki büyük şirketler bütün dış hizmetleri genellikle aynı firmadan almak istiyor. Türkiye’de de böyle bir gelişme olacaktır” diyor.
Burcu ÖZÇELİK, Hürriyet İK, 28, 05, 2006