200 bin kişinin çalıştığı özel güvenlik sektörü sık sık şiddet olaylarıyla gündeme geliyor. İstanbul Cevahir Alışveriş Merkezi’nde küçük bir kızın hırsızlık şüphesiyle güvenlikçiler tarafından bir odada işkence görmesinin ardından geçen hafta da yine İstanbul Maltepe Carrefour’da bir güvenlik görevlisinin iş başvurusuna geldiğini iddia eden kişileri tartaklaması, bu sektörde çalışanlara verilen eğitimlerin yetersizliğini, denetimlerin azlığını ortaya koydu. Sektör yetkilileri ise, 2004’de yeni bir yasanın kabul edildiğini hatırlatarak bir geçiş sürecinde olduklarını, sektörün henüz emekleme aşamasından çıkmadığını söylüyor. İstanbul Cevahir Alışveriş Merkezi’nde güvenlikçilerin dövdüğü küçük kız kapkaççıydı… Maltepe Carrefour’da güvenlikçilerin tartakladığı genç adam oraya olay çıkarmak için gelmişti… Güvenlik şirketlerine, neden elemanlarının sürekli şiddet gösterileriyle gündeme geldiklerini sorduğumuzda, ilk aldığımız cevaplar böyle öz savunma refleksleri. Ama onlara “Zaten işin doğası bu. Güvenlikçiler, her türlü insanla karşı karşıya geliyor. Onları fiziksel güce sahip başka insanlardan ayıran, bu tür kriz anlarını yönetebiliyor olmaları” dediğimizde sektörün eksikliklerinden söz etmeye başlıyorlar. Doğal olarak dayak atma veya havaya ateş açma gibi yetkileri olmayan güvenlik görevlileri, neden karşılaştıkları sorunları şiddet dışı yöntemlerle çözmeyi başaramıyorlar? Cevap: Eğitimleri çok eksik, çalışma koşullarına göre ücretleri çok düşük.

LİSE MEZUNU BULAMADILAR

Özel güvenlik sektörüyle ilgili 5188 Sayılı Kanun çıktığında, sektör temsilcileri çalışacak insanların en az lise mezunu olmasını istedi. Hükümet, ilköğretim (8 yıl) mezunu olmalarının yeterli olduğunu iddia etti ama sektörün itirazı üzerine lise mezunu şartı konuldu. Fakat bu sefer de sektör, çalıştıracak insan bulamadı. Sonunda yasanın ilgili maddesi değiştirildi. Şimdi lise mezunları silahlı güvenlik görevlisi, ilköğretim mezunları ise silahsız güvenlik görevlisi olarak çalışabiliyor. Tek başına bu olay bile, sektördeki eğitim sorununu kanıtlıyor. Ancak işe giren personel daha sonra da iyi bir eğitim alamıyor. Yasaya göre silahsız görev alacak güvenlikçiler 90 saat, silahlı güvenlikçiler ise 120 saat eğitim almalı. Güvenlik şirketi CSS’in Yönetim Kurulu Başkanı Gürbüz Kaya eğitim saatlerinin çok yetersiz olduğunu söylüyor: “90 saatlik bir eğitimle polis kimliğinde, polise yardımcı bir kuvvet oluşturmaya çalışıyorsunuz, bu bir meslek olacak, diyorsunuz, o çocuktan da hırsızı engelle, müşteriyi memnun et diye bir ton şey bekliyorsunuz. Veya eline silah almamış bir genci, sadece 120 saatlik bir eğitimden sonra 20 mermiyle silahşör yapmaya çalışıyorsunuz.”

UCUZA İHALE, UCUZ İŞGÜCÜ DEMEK

Sektörün en büyük sorunların biri de ücret yetersizliği. Ortalama 500 YTL civarında maaşlarla çalışan güvenlik personeli, başka bir firma biraz daha fazla para verdiğinde gidiyor. Firmalar da nasıl olsa sirkülasyon çok fazla, ben niye bu adamı eğiteyim nasıl olsa gidecek diye düşünerek eğitime gereken özeni göstermiyor. Gürbüz Kaya “12 saat ayakta duracak insana 500 YTL veriyorsunuz. Bu insanın psikolojisi nasıl olsun? Ertesi gün bu adam cinnet geçirmiş adam muamelesi görüyor. Adam cinnet geçirmeyip ne yapsın. Askerlikte bile en uzun nöbet 2 saat” diye yakınıyor. Sektör temsilcileri, ücretin düşüklüğünü, koruma hizmeti alan firmaların verdiği paranın düşüklüğüne bağlıyor. Güvenlik Servisleri Organizasyonları Birliği Derneği (GÜSOD) Genel Sekreteri Ayhan Sabri Göklergil, bu durumu şöyle açıklıyor: “Bir güvenlik projesinin fiyatlandırılmasında hizmet alan tarafla, onların İK yönetimiyle oturulup konuşuluyor. Karşı taraf kişilerin aldığı her bir kalemi çok iyi biliyor; yol parası, ulaşım parası, yemek parası, kıyafet parası vs. Yani alınan kişinin ne kadar hizmet vereceği biraz da aldığı rakamla ve o rakama çalışabilecek nitelikli insan unsuru ile bağlantılı. Belirli nitelikleri ararken belirli bir para seviyesini de ortaya koymanız gerekiyor. ”

MAAŞLARA BİR ALT SINIR GETİRİLEBİLİR

Güvenlik Servisleri İşadamları Derneği Başkanı ve aynı zamanda CSS İcra Kurulu Başkanı Emekli Tuğgeneral Canay Koru, özel güvenlik sektörünün henüz emekleme aşamasında olduğunu söyleyerek, 5188 sayılı kanunun çok yeni olduğunu zamanla daha oturacağını söylüyor: “Fakat sektörün imajının düzelmesi için eğitim ve denetim şart.” Maaşların arttırılmasının da şart olduğunu söyleyen Koru, şu öneriyi getiriyor: “Silahsız güvenlikçilerin maaşı asgari ücretin bir buçuk katı, silahlıların 2 katı gibi spesifik düzenlemeler yapılabilir. O zaman meslek olarak ilgi odağı haline gelir. İnsanlar da bunu bir meslek olarak görür. Örneğin biz A noktasında çalışan personeli B noktasına tayin edebilmeliyiz. Ama biz o kişiyi yerleştiriyoruz, maaşım iyi değil deyip gidiyor. Onun yerine başka birini bulup tekrar eğitiyorsunuz. Maaş düzensizliği çok büyük sıkıntılar yaratıyor. ”

İŞ BULAMAYAN GÜVENLİKÇİ OLUYOR

Tansaş, Migros gibi alışveriş merkezlerine güvenlik hizmeti veren RGS Group’un Güvenlik Grup Direktörü Işık Sönmez, üniversiteyi kazanamamış, başka bir alanda iş bulamamış kişilerin bu sektörü son seçenek olarak tercih ettiğini söylüyor. “Kanunun öngördüğü eğitim süreleri yeterli değil. Bu işi yapacak elemanlar hangi proje üzerinde çalışacaklarsa o projenin özelliklerine göre eğitim almalı. İşe başlamadan önce de eğitimden geçirilmeli. Ama sistem böyle işlemiyor Türkiye’de. Firma gazeteye ilan verip, bulduğu kişileri projeye monte ediyor, kapsamlı bir eğitimden geçirmiyor.” Ücret konusunun da bir diğer sorun olduğunu söyleyen Sönmez, “400 YTL maaşa çalışan birisi bir başkası 480 verdiğinde gidiyor. Bu maaşı da iş bulamadıkları için kabul ediyorlar. Sektördeki en büyük sorun, nitelikli, bu işe benim gözüyle bakabilecek eleman bulmakta.”

GÜRBÜZ KAYA (CSS Grup Başkanı)
Ben toplum mühendisi değilim ki

Güvenlik personeli olmak çok zor bir görev. Bu kadar zor bir görevi yerine getiriyor olmamıza rağmen bir de insanların sizden farklı beklentileri oluyor. Bazıları hırsızı hırsızlık yapmaktan ikna edin gibi beklentiler içinde oluyorlar. Ben toplum mühendisi değilim ki! Ben sadece güvenlik personeliyim benim görevim olaya müdahale etmek. Hırsızları yeniden topluma kazandıracak olan kişi ben değilim.

IŞIK SÖNMEZ (RGS Grup Güvenlik Direktörü)
Bir güvenlik elemanının şiddet göstermesi kabul edilemez

Türkiye’de 200 bin güvenlikçi var, çok büyük bir rakam, arada aksaklıklar olabiliyor. Sonuçta bizim hammaddemiz insan, 2 bin 800 çalışanımız var, hepsi ayrı karakterde ama tabii kesinlikle bir güvenlik elemanının suçlulara şiddet göstermesi kabul edilemez. Yasaya göre özel güvenlik personeli, polisin ve jandarmanın olmadığı yerde polise ve jandarmaya yardım edecek şekilde yetkilerle donatıldı. Hırsızı bir yere alıp arama yaparsınız, zorluk çıkarırsa kelepçe takıp sonra Emniyet’e teslim edersiniz.
Burcu ÖZÇELİK, Hürriyet İK, 14,01,2007