İş mülakatlarında adaya sorulan hobiler hem kişinin karakteri hem de hayata bakışı hakkında karşı tarafın fikir sahibi olmasını sağlar. Çünkü iş dışında farklı alanlarla ilgilenmek, hobi sahibi olmak, kişisel zenginliğin ifadesidir. Bunun bilincinde olan şirketler kendi içlerinde kurdukları kulüplerle hobileri destekliyor.

İş dünyasında son dönemin en popüler hobileri dalış, yelken, motor sporları ve dans kursları. Edindiğiniz hobiler iş dünyasında neye eğiliminizin olduğunun da göstergesi. Örneğin takım sporlarıyla uğraşanların iyi bir takım oyuncusu olacakları, daha bireysel sporlarla ilgilenenlerin masalarının başında kendi işlerini en iyi şekilde icra edebilecekleri ön görülebiliyor.

İş mülakatlarında sorulan klasik sorulardan biri de adayın hobileridir. Çoğu zaman adaylar bu soruyu önemsemez ve geçiştirirler. Halbuki hobileriniz sizin karakterinizi, hayatta bakış açınızı gösterir. Hobi sahibi olmak, kişilerin iş ya da okul hayatları dışında farklı alanlarda kendilerini geliştirme isteklerinin ve iletişim becerilerinin göstergesi olarak görülür. Hatta hobileriniz işe alınacağız pozisyona uygun olup olmadığınızı bile anlatır. Aslında hobiler, kişisel yaşam yönetiminde çok önemli bir yere sahiptir. Kişilerin daha kaliteli ve nitelikli olması başarıyı da beraberinde getirir. Hobiler kişilerin zevkleri, kişilik özellikleri ile hayata ve olaylara farklı yönlerden bakabilme becerilerine dair ipucu verir. İş görüşmelerinde adayların hobileri hakkında yapılan konuşmalar, görüşmeleri destekleyici ve güçlendirici bir unsur olarak kabul ediliyor. Bu nedenle görüşmelerde adayların hobileri hakkında mutlaka konuşuluyor ve iş hayatı dışında ilgilendikleri konular hakkında bilgi sahibi olmaya çalışılıyor. Uzun süreli uğraşılara, hobilere sahip olan kişilerin zamanla daha araştırmacı olduğu, eğlenerek çalışma alışkanlığı kazandığı, etkili ve hızlı karar alma yeteneklerinin geliştiği gözleniyor.

Peki işe alım sürecinde hobilerin etkisi nedir? Unilever Türkiye, Orta Asya, Kafkasya ve İran İK’dan Sorumlu Başkan Yardımcısı Cem Tarık Yüksel, hobileri adayı daha yakından tanımak için bir fırsat olarak gördüklerini söylüyor: “Ailemize katılacak arkadaşlarımızın boş zamanlarını nasıl değerlendiğini adayı daha yakından tanımak için bir fırsat olarak görüyoruz. Örneğin, hobi tercihleri adayın kendini geliştirmek istediği alanların yanı sıra grup çalışması ya da bireysel aktivitelere eğilimi ve bu zenginliği iş hayatını daha keyifli hale getirme yönünde bilgi edinmemize yardımcı olabilir.” Pfizer İK Direktörü Yeşim Özyurtçu, hobileri sormaktaki amaçlarının kişinin dünya görüşünü anlamak olarak açıklıyor: “Kişinin farklı neler yaptığı, öğrenmeye ne kadar açık ve çok yönlü olduğu konusunda bazı detayları görebilmek adına hobiler ve sosyal aktiviteler ipuçları sunabiliyor.”

Sakın ola yapmadığınız hobileri yapıyormuş gibi göstermeyin. Ya da çok iddialı olduğunuzu iddia etmeyin, sonra sizi de bastıran çıkar, işe alınmanız hayal olabilir. Casper Bilgisayar Yönetim Kurulu Başkanı Altan Aras Fakılı çok nadir de olsa bazı iş görüşmelerine kendisi de giriyor ve bu görüşmelerde en çok dikkat ettiği şeylerden biri de adayların hobileri. Çünkü ona göre hobiler kişinin yaşamdan zevk alıp almadığını gösteriyor, bu da Fakılı için kişinin işinde başarılı olması için olmazsa olmaz. Tabii hobiler kişinin karakterini ölçümlemek açısından da işe yarıyor. Fakılı bir iş mülakatını anlatıyor: “Bir aday mülakatta çok iyi satranç oynadığını söyledi. Ben de hadi oynayalım dedim ve biz kafamızdan satranç oynamaya başladık. İki üç hamlede aday mat olunca işe alınmaktan oldu. Çünkü aday işinde de satrançta olduğu gibi çok iddialı olduğunu söylemişti. Çok iyi oynadığını iddia etmese, oynamaktan zevk alırım, fena da oynamam dese sorun yok. Ama o kadar iddialı olup da bariz hatalar yapıyorsan demek ki diğer anlattığı konularda da benzer şekilde olabilirdi” diyor.

Takım sporları ekip çalışmasını teşvik ediyor

Hobi sahibi olan kişiler, sonuçta yapmayı sevdikleri alanları hobi olarak seçiyorlar. Sevdikleri şeyleri yapınca da başarılı oluyorlar. Bu başarıları kişilerin öz güvenini artırıyor ve iş yaşamını çok olumlu etkiliyor. Aynı zamanda bazı dernek ve kulüplere üyelikler sayesinde de sosyal ortamlarını geliştiriyor, iş hayatlarında da yeni ortamları ile bilgi paylaşımında bulunabiliyorlar.

Hobi sahibi olmak aynı zamanda iş yaşantısında baskı ve stresle başa çıkabilmeyi, çözüm üretebilmeyi ve yaratıcı olabilmeyi de beraberinde getiriyor. Bir hobiyle uğraşmak, insanın hayatında sürekli karşısına dikilen problemlerle başa çıkabilmesini kolaylaştırıyor. Sabretmeyi, ilgi duyduğu bir işle oyalanmayı seven, işinde de bu duygularla baş etmeyi öğreniyor. Belirli hobiler, kişilerin belirli özelliklerini de ön plana çıkarabiliyor. Örneğin çeşitli takım sporları, folklor gibi hobiler takım çalışmasını destekliyor, fotoğrafçılık veya resim yapma gibi hobiler, çalışanın yaratıcılığını besliyor. Motor sporlarıyla uğraşanlar ise agresif, devamlı başarma arzusu olan heyecanlı kişiler oluyorlar. Dağcılık, sualtı sporları gibi hobilerle ilgilenenler azimli, kolay pes etmeyen ve bireysel başarıya önem veren, voleybol ya da basketbolla ilgilenenler hem disiplinli çalışma hem de takım çalışmasına yatkın, satranç ya da briç gibi hobileri olanlar ise daha analitik ve pratik karar verme yetkinliklerine sahip kişiler oluyorlar.

Xerox Türkiye İK Direktörü Ayşıl Akcanbaş, hobi sahibi çalışanların yaratacağı katma değerin yadsınamaz olduğunu söylüyor: “Örneğin dalış sporunu ele alalım; dalış yapmadan önce kişi vücudunu toksinlerden arındırmak ve sağlıklı bir şekilde kendisini dalışa hazırlamak zorundadır. Dalış öncesinde ekibi ile hazırlıklarını tam yapmış, dalış rotasının, liderinin ve badi tabir edilen dalış eşini belirlemiş, dalış stratejisinin konuşulmuş olması gerekir. Tüm bu hazırlıklarınızı yaptıktan sonra ise suyun altında bambaşka özgür ve huzurlu bir ortam vardır. Tabii tüm bu güzel dünyaya kendinizi kaptırıp kurallardan da uzaklaşmamanız gerekir. Dalış yaptığınızda ise suyun altındaki büyülü ve huzurlu dünya ise kendinizi arındırmanız için ideal bir ortamdır. Yani dalış sporu yaptığınız zaman tam olarak toksinlerden arınmış, kafanızı işinizden arındırmış ve daha önemlisi kendinizi tamamen yenilemiş olursunuz. Bunun arkadasından işinize döndüğünüz zaman da göstereceğiniz performans ve yaratıcılığınız yadsınamaz” diyor.

En popüler hobiler

Eskiden hobileriniz diye sorulunca müzik dinlemek, sinemaya gitmek, seyahat etmek, çiçek yetiştirmek, para-pul vb koleksiyon yapmak, şiir yazmak, kitap okumak diye cevaplar alırdınız. Bu cevapları halen sıklıkla duymak mümkün. Ama bu rutin aktiviteler aslında hobi olarak nitelendirilmiyor artık. Son yıllarında iş dünyasında hobi denilince akla futbol, bowling, satranç, snowboard, squash, takı tasarımı, yemek sanatı, fotoğrafçılık, rafting, yüzme, dalış, yelken, tenis, yoga-reiki, pilates, golf, meditasyon, kayak ve dans geliyor. Popülaritesi en yüksek hobiler ise yelken, dalış, otomobil sporları, dağcılık ve Uzak Doğu sporları. Vestel İnsan Kaynakları Direktörü Semih Süslü, bu sporların neden bu kadar popüler olduğunu şöyle açıklıyor: “Bu hobilerin genelinde tahmin etme, öngörebilme, plan yapma, planlı hareket etme, detayları görebilme ve detayları yönetmede kazanılan hakimiyetler söz konusu. Tüm bunlar da iş hayatının ana damarları olduğu için daha çok tercih edildiklerini düşünüyoruz. Aynı zamanda motivasyonu, kişisel gelişimi ve hırsı ifade eden hobiler oldukları için, çalışanlar açısından daha da popüler hale geliyorlar” diyor. Diğer taraftan zamanın kısıtlı olması, bilgisayar ve teknolojinin diğer alanları ile ilgili hobilerin hayatımıza yoğun olarak girmesine neden oluyor. Bunun yanı sıra iş hayatındaki yoğun tempodan kaçış da, hobi seçimine direkt etki ediyor. Yelken, yoga ve meditasyon gibi hobilerin tercih edilmesindeki artışın bir nedeni de bu.

İnternet hobileri çeşitlendirdi

Hobiler, eğitim düzeyi, yaş ve pozisyona göre değişiklik gösterebiliyor. Örneğin yeni nesil, teknolojinin gelişmesiyle birlikte hobilerinde de değişiklikler yaptı ve interneti bir hobi olarak tanımlamasının yanı sıra internet üzerinden her türlü bilgiye ulaşıp diğer hobileri hakkında araştırma yapmaya, böylece hem öğrenmeye hem de hobilerini geliştirmeye başladı. Aynı zamanda gençlerin bir diğer özelliği de (sosyal sorumluluk bilincinin gelişmesinin de etkisiyle) Sivil Toplum Örgütlerinde gönüllü çalışmalarda aktif olarak yer almaya başlamış olmaları.

Genç adaylar genellikle, daha dinamik, outdoor etkinliklere ya da teknoloji ile ilintili hobilere yönelirken, ilerleyen yaşlarda sanata yönelik hobiler edinme eğiliminde artış gözlemleniyor. Microsoft Türkiye İK Direktörü Belgin Ertam, “Bununla birlikte adayların seçtikleri roller ve pozisyonlar genelde kişiliklerinin ve ilgi alanlarının da bir yansıması olduğundan, teknik rolde görev yapan bir çalışanın daha çok internet ve bilgisayar üzerine hobiler edinirken, satış ya da pazarlama alanında çalışanlar dans, yüzme, fotoğrafçılık gibi farklı insanlarla daha çok iletişim içinde olabilecekleri hobilere yöneliyorlar” diyor. Pozisyona göre de hobiler değişiklik kazanabiliyor. Daha sosyal ortamlarda çalışanlar, dışa dönük sosyal ortamlarda gerçekleştirilen hobileri tercih ediyorlar.

Ölen balığına ağlayan aday

İK’cılar iş mülakatlarında kendilerini çok şaşırtan hobilerle de karşılaşıyorlar. Bahçecilik, eski araba koleksiyonu yapan adaylar, yamaç paraşütü sırasında nasıl bir futbol sahasına maç sırasında zorunlu iniş yaptığını anlatan adaylar, Türk tarihiyle çok ilgili olduğunu söyleyip mülakatta tarih dersi vermeye kalkanlar, origamiyle ilgilenen ve mülakattaki İK uzmanının 10 YTL’si ile Hawai tişörtü yapan adaylar da yok değil. İK’cılar zaman zaman özel bir markanın eşya veya promosyonlarını toplama, Play-station oyunları biriktirme gibi hobilerle de karşı karşıya kalıyorlar. Hatta akvaryumda tropik balık yetiştirme hobisi olan bir adayın, kısa süre önce ölen balıkları için mülakat sırasında ağladığına tanık olanlar da mevcut. Son dönemde ise erkek adayların yemek kurslarına katılmaları, kadın adayların da adrenalin içeren sporlara ilgi duymaları İK’cıları hem şaşırtıyor hem de sevindiriyor. Xerox Türkiye İK Direktörü Ayşıl Akcanbaş, “Görüşme yaptığımız adaylardan birisinin step ile ilgilendiğini gördük. Step’in bir jimnastik dalı olduğunu ve uluslararası arenada yarışmalar düzenlendiğini öğrendik. Profesyonel olarak bu işi yapmış olması, step’in estetik bir yanının olması, böyle farklı bir hobi ile ilgilenmesi ve takımda olması hoşumuza gitmişti. Ayrıca yemek yapmayı da hobi olarak CV’sinde yazan birisiyle karşılaşmıştık; böyle farklı bakış açıları bizim de dikkatimizi çekiyor” diyor.

Belirli hobiler, kişilerin belirli özelliklerini de ön plana çıkarabiliyor. Örneğin çeşitli takım sporları, folklor gibi hobiler takım çalışmasını destekliyor, fotoğrafçılık veya resim yapma gibi hobiler, çalışanın yaratıcılığını besliyor. Motor sporlarıyla uğraşanlar ise agresif, devamlı başarma arzusu olan heyecanlı kişiler oluyorlar. Dağcılık, sualtı sporları gibi hobilerle ilgilenenler azimli, kolay pes etmeyen ve bireysel başarıya önem veren, voleybol ya da basketbolla ilgilenenler hem disiplinli çalışma hem de takım çalışmasına yatkın, satranç ya da briç gibi hobileri olanların ise daha analitik ve pratik karar verme yetkinliklerine sahip kişiler oldukları düşünülüyor.

Vodafone Türkiye İK ve İdari İşler Genel Müdür Yardımcısı Rengin Onay: “Bizde maalesef, kitap okumak, spor yapmak, sinemaya veya tiyatroya gitmek, gazete ve dergi okumak, internette gezinmek gibi birtakım gündelik yaşam rutinleri hobi kategorisine dahil edilebiliyor. Oysa örneğin fotoğraf çekme, tiyatro yapmak, seramik, enstrüman çalmak, ahşap boyama, tüple dalma, yamaç paraşütü gibi etkinlikler hobi sayılmalı. Biz daha çok, aslında hobi kategorisine girmeyen bir takım rutin uğraşların hobi olarak nitelendirilmesine şahit oluyoruz.”

ŞİRKETLER ÇALIŞANLARI NASIL TEŞVİK EDİYOR

Vestel – Vestel Sosyal Yaşam Merkezi’nde çalışanların hobilerini yapmaları için fitness, masa tenisi, satranç, tavla, dart, kitap okuma köşesi gibi alanlar yer alıyor. Şirkette ayrıca tüm çalışanların hobilerini gerçekleştirmelerine olanak sağlayan sosyal kulüpler vasıtasıyla dileyen çalışanlar bir araya gelerek oluşturacakları hobi kulüpleri, Vestel tarafından destekleniyor. Şirkette en popüler hobiler spor aktiviteleri, fotoğrafçılık, dans ve yelken.

Xerox – İşe alım sırasında elemanların özellikle hangi faaliyetlerden hoşlandıklarını belirliyor, hobilerini soruyor. Xerox’un Bizz Club adını verdikleri kulübü ortak hobilere göre çalışanları grupluyor ve hobilere özel faaliyetler düzenleniyor. En popüler hobiler seyahat etmek, müzik dinlemek, fotoğraf çekmek ve su sporları.

Unilever – Her yıl geleneksel olarak düzenledikleri spor şenlikleri ile farklı spor dallarındaki yetenekli çalışanlarını ödüllendirirken, şirket içinde kaynaşmayı sağlıyor. Yine yıl içinde konularında uzman kişileri davet ederek kişisel gelişim seminerleri ile değişik konularda ilgiyi ve bilgiyi arttırmak hedefleniyor, yoga, dans ve pilates dersleri organize ediliyor. Çalışanların çektiği resimlerden oluşan resim sergileri, çalışanların kurduğu müzik gruplarıyla çalışanların hobileri destekleniyor.

Pfizer – 2008 yılı içinde Pfizer’de, Spor ve Dans Kulübü, Hitit Doğa ve Fotoğraf Kulübü, Motor Sporları Kulübü, Sinema Kulübü, Tiyatro Kulübü, Ebeveyn Kulübü ve Müzik Kulübü olmak üzere farklı 7 kulüp yer alıyor. Çalışan, Pfizer’de işe başladıktan sonra kendi hobisine uygun, ilgisini çeken kulüplerden birisine üye olabiliyor ya da kendisi bir kulüp kurabiliyor. Son dönemde öne çıkan ve popüler olan hobiler fotoğrafçılık, dalış, motor sporları, salon dansları.

Microsoft – Şirket çalışanları tarafından kurulan Social Club adı verilen grup, farklı alanlardaki yeni oluşumlardan ve aktivitelerden tüm çalışanları haberdar ediyor. Ortak hobileri olanlar için yapılacak faaliyetler için şirket indirimi sağlanıyor. Çalışanlar arasında en popüler hobiler, teknolojiye yönelik hobiler, dans, tiyatro, yoga, reiki, yelken, kayak ve maket uçak.

Vodafone – Voda-Fun Club, Vodafone çalışanlarının yaratıcılıklarını beslemek, belirli faaliyet ve aktivitelerden daha sık ve piyasa koşullarına göre daha uygun fiyatlarla yararlanmalarını sağlamayı amaçlayan bir kulüp. Kulüp bünyesinde gerçekleştirilen aktiviteler arasında günübirlik geziler, kültür turları, sinema, tiyatro, konser gibi toplu organizasyonlar, bowling turnuvaları, kişisel gelişim seminerleri, tiyatro, sinema, fotoğrafçılık eğitimleri, trekking, futbol ve tavla turnuvası gibi etkinlikler yer alıyor. Bunun yanında, fotoğrafa ilgili çalışanları teşvik etmek için Voda-Fun Club bünyesinde bir fotoğraf yarışması düzenlendi. Vodafone Türkiye bünyesindeki en popüler hobiler dalış, trekking, kayak ve dağcılık sporları ile fotoğraf.
Burcu ÖZÇELİK, Hürriyet İK, 13,07,2008